Endoproteza stawu kolanowego – powrót do sportu?

Czym jest endoproteza stawu kolanowego?

Endoproteza stawu kolanowego to ,tak jak w przypadku stawu biodrowego o którym znajdziecie Państwo informacje tutaj, implant całkowity lub częściowy stawu kolanowego. Jego operacyjne wszczepienie powodowane jest zniszczeniem całkowitym/zwyrodnieniem lub uszkodzeniem stawu kolanowego któremu towarzyszą głównie bóle i trudności w funkcjonowaniu a fizjoterapia nie przynosi oczekiwanych efektów. Endoproteza służy poprawie możliwości ruchowych jak również wyeliminowaniu bólu towarzyszącego przy zwykłych, codziennych czynnościach.

 

Jak wygląda i z czego jest zrobiona endoproteza stawu kolanowego?

Zanim przejdziemy do docelowego pytania dotyczącego budowy endoprotezy, skupmy się najpierw na budowie samego stawu kolanowego.

O stawie kolanowym mówi się, że jest największym stawem zawiasowym zmodyfikowanym, czyli takim w którym łączą się kłykcie kości udowej(w zagłębieniu kości piszczelowej), kłykcie kości piszczeli oraz powierzchnia stawowa rzepki pogłębione przez łąkotki. Wzmocnieniu całości służą więzadła wewnątrzstawowe i zewnątrzstawowe oraz torebka stawowa.

Implanty endoprotezy są wykonane z materiałów obojętnych dla organizmu człowieka czyli takich które nie wywołują reakcji obronnych organizmu. Endoproteza składa się z elementów metalowych łączących część bliższą kości piszczelowej, dalszą część kości udowej oraz wkładki znajdującej się pomiędzy nimi którą wykonuje się z tworzywa sztucznego.

 

Jakie są rodzaje endoprotezy stawu kolanowego?

Endoprotezy możemy podzielić ze względu na dwa kryteria. Pierwszym z nich jest sposób mocowania implantu w kości. Endoprotezy mogą być bezcementowe, cementowane lub hybrydowe.

Endoprotezy cementowe to takie które są mocowane do kości za pomocą cementu kostnego który pewnie mocuje implant w kości, zmniejszając tym ryzyko złamań wokół endoprotezy. Tak zamocowany „nowy staw” daje często szybszy efekt zmniejszenia bólu w porównaniu z implantem mocowanym bezcementowo.

Elementy endoprotezy mocowanej bezcementowo, są umieszczane na swoim miejscu za pomocą wcisku (press-fit). Proteza jest stabilna dzięki połączeniu implantu z kością przez wrośnięcie się. Zapewnia to porowate pokrycie implantów cienką warstwą tytanu. Taki rodzaj endoprotez dedykowany jest pacjentom u których nie doszło jeszcze do doszczętnego zniszczenia tkanki kostnej.  W porównaniu z implantem mocowanym cementowo, operacja wszczepienia endoprotezy bezcementowej jest krótsza tak samo jak jej wymiana w razie konieczności. Wybór tego rodzaju endoprotezy wiąże się niestety z większym ryzykiem złamania wokół implantu z powodu słabnięcia tkanki kostnej lub migracji poszczególnych elementów implantu.

Metodą hybrydową mocowania implantów stawu kolanowego nazywamy metodę w której stosujemy mocowanie cementowe i bezcementowe jednocześnie – w zależności od stanu poszczególnych kości lekarz decyduje które części endoprotezy zostaną zamocowane za pomocą cementu kostnego a które wciskowo.

Wybór rodzaju endoprotezy cementowej czy bezcementowej uzależniony jest przede wszystkim od stanu tkanki kostnej i poziomu aktywności fizycznej pacjenta. U osób mniej aktywnych fizycznie, nie uprawiających sportu i  ze słabą kością stosuje się zazwyczaj protezy cementowe. U osób bardziej aktywnych z mocniejszą, bardziej wytrzymałą kością głównie stosowane są protezy bezcementowe.

Z kolei drugim kryterium jest sposób związania elementu udowego i piszczelowego. Pod tym względem dzielimy protezy na:

  • endoprotezy związane (zawiasowe) – stosowane w przypadku gdy występuje duża niestabilność stawu kolanowego lub nastąpiło zerwanie wielu wiązadeł których nie można skorygować.
  • endoprotezy półzwiązane – najczęściej stosuje się je przy wymianie podczas operacji rewizyjnej stawu kolanowego. Pacjenci kwalifikujący się do operacyjnego wszczepienia endoprotezy półzwiązanej to tacy u których nastąpiło uszkodzenie więzadła bocznego, uraz lub jedna z najczęstszych deformacji- koślawa. Endoproteza półzwiązana stawu kolanowego w swojej budowie posiada element udowy ze specjalną klatką po środku który za pomocą wkładki polietylenowej jest związany z elementem piszczelowym.
  • endoprotezy niezwiązane(kłykciowe) to najczęściej stosowany rodzaj endoprotez. W tym przypadku stabilność stawu jest zapewniona przez nieuszkodzone więzadła go otaczające.  Idzie za tym brak konieczności wiązania ze sobą elementu udowego i piszczelowego.

 

Jak przygotować się do operacji endoprotezy stawu kolanowego?

Właściwe przygotowanie się pacjenta do zabiegu wszczepienia endoprotezy może mieć kluczowe znaczenie w kwestii wyniku zabiegu jak również znacząco zmniejszyć ryzyko powikłań pooperacyjnych.

Pacjentom przygotowującym się do operacyjnego wszczepienia endoprotezy stawu kolanowego zalecana jest kontrola u lekarza rodzinnego w granicach 6-8 tygodni przed planowanym zabiegiem . Ma to na celu określenie ogólnego stanu zdrowia, ewentualnej korekcji w leczeniu chorób przewlekłych i wypisania zaleceń odnośnie przyjmowania różnego rodzaju suplementów.

Konieczna jest też wizyta u lekarza stomatologa w celu potwierdzenia braku stanów zapalnych w jamie ustnej lub rozpoczęcia leczenia w przypadku wykrycia zmian.

Termin między 6-8 tygodniem przed operacją jest najlepszym i w zasadzie ostatnim momentem na wykonanie niezbędnego szczepienia przeciwko żółtaczce. Ważnym aspektem o którym również należy pomyśleć odpowiednio wcześnie jest zapewnienie sobie pomocy i opieki.  Będzie potrzebna i przed i po zabiegu. Przed operacją należy dostosować mieszkanie do potrzeb osoby operowanej i usunąć wszelkie zagrażające jego bezpieczeństwu przedmioty (dywany, kable) oraz poprzesuwać meble które mogłyby ograniczyć pole ruchowe chorego. Warto w tym czasie rozpocząć również ćwiczenia z chodzeniem o kulach, im szybciej pacjent opanuje technikę odciążania kończyny tym mniej bólu i czasu pochłonie rekonwalescencja po operacji.

Po zabiegu  przez pierwsze kilka tygodni pomoc będzie choremu potrzebna nawet przy najprostszych z punktu widzenia zdrowego czynnościach.

Gdy czas oczekiwania na zabieg zmniejszy się do 1-2 tygodni, wymagane może być odstawienie lekarstw takich jak:

  • Aspiryna (Polopiryna, Acard, Polocard) w dawce powyżej 300mg/dziennie
  • Lekarstwa przeciwzapalne i przeciwbólowe np. Diklofenak, Majamil, Olfen, Dicloberl, Naproksen, Meloksikam, Aspikam, Piroksikam, Ibuprofen, Ibuprom, Aulin, Nimesil itp.
  • Lekarstwa przeciwkrzepliwe np.: Acenokumarol, Warfin (należy wtedy zastąpić je lekiem w iniekcji podskórnej) także Tiklopidyna czy Clopidogrel.
  • Niektóre witaminy np. witamina E, K, także produkty spożywcze uzupełnione o te witaminy
  • Preparaty ziołowe (ginko-biloba, szałwia, rumianek, arnika, kasztanowiec, dziurawiec, czosnek itp.)

Można przyjmować leki przeciwbólowe zawierające paracetamol, tramadol (Apap, Poltram itp.) oraz przeciwzapalne zawierające celekoksyb (Aclexa, Celebrex). W razie wątpliwości należy skonsultować się z lekarzem pierwszego kontaktu lub chirurgiem operującym.

 

Jak w każdym przypadku, jeden dzień przed pojawieniem się w szpitalu należy rozpocząć dietę lekkostrawną tak, aby jelita mogły pracować prawidłowo a pacjent był na czas zabiegu wypróżniony.

Należy wziąć porządny prysznic, pamiętając o tym aby nie golić włosów z części ciała poddawanej operacji(aby uniknąć ewentualnych uszkodzeń skóry.

Udając się do szpitala należy wziąć ze sobą:

  • skierowanie do szpitala
  • zaświadczenia od lekarzy specjalistów
  • wypełnioną kartę przygotowania medycznego do zabiegu endoprotezoplastyki
  • dokumentacje medyczną z poprzednich pobytów w szpitalu (jeśli były)
  • leki jakie pacjent przyjmuje na stałę, w oryginalnych opakowaniach wraz ze sposobem ich dawkowania
  • posiadane wyniki badań takie jak określenie grupy krwi, rtg,usg itp.
  • kule łokciowe, pończochy uciskowe, rzeczy osobiste z wyłączeniem biżuterii.

 

Operacja - przygotowanie i czas trwania

Aby chronić pacjenta i jego nowy staw przed możliwością wystąpienia infekcji podaje się dzień przed operacją antybiotyki oraz heparynę odpowiadającą za ochronę przed powstawaniem zakrzepów.

Operacja trwa zazwyczaj około 2 godzin i jest przeprowadzana w znieczuleniu ogólnym lub rdzeniowym co oznacza, że jest zupełnie bezbolesna dla pacjenta.

Po otwarciu kolana od przodu, usuwa się zniszczone elementy stawu a następnie w ich miejsce wkłada się  próbny staw w celu sprawdzenia ruchomości stawu i prawidłowości dobranego rozmiaru endoprotezy.  Po wszczepieniu docelowego implantu zakładane są dreny mające których zadaniem będzie odprowadzenie z kolana nadmiernej ilości krwi a następnie zaszywa się kolano.

 

Jak wygląda i ile trwa rehabilitacja po zabiegu wszczepienia endoprotezy stawu kolanowego?

Po endoprotezoplastyce rehabilitację rozpoczyna się w 2 dobie, lecz przebiega ona z koniecznością zażywania środków przeciwbólowych i w obecności doświadczonego rehabilitanta który instruuje pacjenta jak poprawnie wykonywać ćwiczenia.

Pobyt w szpitalu trwa około 10 dni po operacji. W tym czasie oprócz rehabilitacji usuwane są dreny po operacji, podawane leki oraz kontrolowany jest proces gojenia się rany pooperacyjnej (szwy zdejmujemy po 14-21 dni w zależności od postępowania procesu gojenia)

Pacjent jest w stanie wstać samodzielnie z łóżka dopiero w 4 dobie po zabiegu.

W pierwszych tygodniach po operacji fizjoterapia jest możliwa tylko przy zażywaniu środków przeciwbólowych.

Pacjent z pomocą rehabilitanta uczy się najpierw najprostszych codziennych czynności takich jak wstawanie z łóżka, siadanie i chodzenie o kulach.

Należy doskonale zbilansować ćwiczenia tak aby nie obciążyć za bardzo stawu ale tez nie dopuścić do tego aby zesztywniał.

W pierwszych 2 tygodniach po zabiegu należy układać kończynę w pełnym wyproście Ma to na celu zapobieganie utrwalenia się przykurczu kolana w zgięciu.

Okres rehabilitacji uzależniony jest od rezultatów ćwiczeń i zazwyczaj trwa około 3 miesięcy czas ten jest tez optymalny jako rekonwalescencja przed podjęciem/powrotem do pracy fizycznej.

 

Zagrożenia i przeciwwskazania do wykonania endoprotezoplastyki stawu kolanowego.

Do najpoważniejszych powikłań jakie występują po operacji wszczepienia sztucznego stawu zaliczamy chorobę zakrzepowo-zatorową.  Aby zapobiegać jej powstaniu stosuje się już przed operacją profilaktyczne leczenie przeciwzakrzepowe. Do zakrzepicy żył głębokich może dojść w szczególności u pacjentów prowadzących osiadły tryb życia, starszych czy otyłych. Charakterystycznym objawem jest wystąpienie obrzęku podudzia i stopy któremu towarzyszy ból kończyny. W przypadku zauważenia tego typu objawów należy niezwłocznie zwrócić się do lekarza gdyż nieleczona zakrzepica może prowadzić nawet do zgonu.

Innym rodzajem powikłań jest wystąpienie infekcji. Może wystąpić jedynie pod postacią powierzchowną w obrębie rany pooperacyjnej lub w stadium głębokim gdzie zainfekowany jest obszar wszczepienia implantu kolanowego. Infekcja głęboka może się pojawić nawet kilka dni po operacji. Aby temu zapobiegać podaje się  pacjentom antybiotyk w okresie okołooperacyjnym.

Do rzadziej spotkanych powikłań po zabiegu, ale mogących wystąpić zalicza się:

  • uszkodzenie więzadeł stawu kolanowego
  • sztywność i ograniczenie ruchomości stawu
  • uszkodzenie nerwów oraz naczyń krwionośnych w obrębie operowanego stawu
  • obluzowanie endoprotezy – które wymaga reoperacji.

Przeciwwskazania do wykonania operacji wszczepienia sztucznego stawu mogą dotyczyć samego znieczulenia czyli w przypadku istnienia chorób stwarzających duże ryzyko okołooperacyjne.

 

Do przeciwwskazań ortopedycznych bezwzględnych zaliczamy:

  • zakażenia stawu
  • zakażenia skóry w okolicy zaplanowanego zabiegu
  • choroby neurogenne stawów

 

Względne lecz również będące przeciwwskazaniami czynniki to:

  • znaczna osteoporoza kości
  • otyłość/nadwaga
  • żylaki,
  • młody wiek pacjenta

 

Jak długo trzeba chodzić o kulach?

Na decyzję o odstawieniu kul wpływa kilka bardzo indywidualnych czynników. Nie należy w tym wypadku mierzyć siebie czyjąś miarą i wpędzać się w niepotrzebny niepokój dlatego, że komuś dojście do pełnej sprawności przyszło szybciej.  Pacjent może potrzebować od jednego do sześciu miesięcy aby móc zrezygnować z pomocy sprzętów odciążających operowaną kończynę.

 

Do czynników mających znaczny wpływ na odzyskanie sprawności należą:

  • zaangażowanie w rehabilitację i stosowanie się do zaleceń lekarza
  • stopień aktywności fizycznej pacjenta przed powstaniem problemów z narządami ruchu
  • siła napięcia mięśni
  • stan tkanki kostnej
  • ogólny stan zdrowia pacjenta

 

Jaka jest żywotność endoprotezy stawu kolanowego i czy warto się na nią zdecydować?

W kwestii trwałości implantu stawu kolanowego warto przytoczyć opinię dr.n.med. Jacka Markuszewskiego, mówi on, że:

„Mamy wiele informacji co do skuteczności implantów sprzed 20-30 lat, są one zbierane rejestrach, wiemy że pierwsze 10 lat wytrzymuje 95 % implantów, 20 lat – około 70 %. Obecnie wszczepiane endoprotezy są dużo lepsze. Lata obserwacji przekładają się na eliminację błędów konstrukcyjnych i słabych ogniw endoprotezoplastyki. W przyszłość patrzymy więc optymistycznie. Należy tu jednak podkreślić, że praktycznie każdą nieprawidłowo funkcjonującą endoprotezę można wymienić.

Tak więc wykonanie operacji wszczepienia endoprotezy jest zabiegiem którego efekty będą nam ułatwiać życie przez wiele długich lat. Myśląc o zachowaniu przez ten czas aktywności fizycznej, sprawności ruchowej i radości z życia bez bólu odpowiedz na pytanie „Czy warto?” jest prosta: TAK WARTO!

Udostępnij:

Polecane kliniki

(1 opinii)

Skłodowskiej-Curie 21
Kluczbork

Sosnowa 16
Blachownia


Tagi


ortopedia endoproteza endoproteza stawu kolanowego



Komentarze


Przeczytaj również

Endoproteza stawu łokciowego – jak mi pomoże w codzienności?
20.02.2019
Jakie istnieją rodzaje protezy łokcia? Które kliniki i lekarze specjalizują się w tym zabieg? Jakie efekty daje taka endoproteza?
Jakie efekty daje endoproteza stawu skokowego?
13.02.2019
Jakie są rodzaje endoprotezy stawu skokowego? Jak wygląda operacja? Przygotowanie do operacji alloplastyki stawu skokowego. Zalecenie rehabilitacyjne oraz oceny pacjentów.
Endoproteza stawu biodrowego – powrót do normalnego życia?
30.01.2019
Jakie są rodzaje endoprotez i czym się różnią? Jak przygotować się do zabiegu? Przeciwwskazania do endoprotezy. Jaka jest trwałość protezy stawy biodrowego?